Jakie elementy konstrukcji dachu wyróżniamy?

Dach to jedna z ważniejszych konstrukcji podczas budowy domu. Składa się na niego wiele różnych elementów, a ich ilość oraz budowa w dużej mierze zależą od projektu dachu.

Jakiś czas temu na naszym blogu pojawił się artykuł o tym, jakiego drewna użyć do budowy dachu.

W tym artykule dowiesz się, jakie są podstawowe elementy konstrukcyjne dachu, w tym elementy więźby dachowej. Powiemy również, jakie funkcje pełnią.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Gdzie kupić materiały konstrukcyjne

• Jakie są konstrukcje dachu?

• Podstawowe elementy konstrukcji dachu (od A do Z)

• Jak wybrać odpowiednie drewno do więźby dachowej

Jakie są konstrukcje dachu?

Więźba dachowa, czyli jego konstrukcja, musi być dostosowana do rozpiętości ścian zewnętrznych oraz budowanego dachu. Ważny jest także kąt nachylenia zadaszenia oraz przeznaczenie górnej kondygnacji. Z tego względu istnieją różne konstrukcje dachowe.

Więźba to nic innego, jak drewniany stelaż. Jej głównym zadaniem jest przeniesienie obciążenia na ściany nośne budynku. Powinna być tak zbudowana, aby można było z dachu odprowadzać wodę czy pokrywę śnieżną.

Rodzaje więźb dachowych:

Więźba krokwiowa – najczęściej spotykany rodzaj konstrukcji szkieletu dachu. Stosuje się ją, gdy rozpiętość ścian zewnętrznych ma mniej niż 6 metrów, a nachylenie dachu mieści się w granicach od 40 do 60 stopni.

Więźba jętkowa – spotykana w projektach gotowych domów, w których rozpiętość między ścianami zewnętrznymi wynosi ponad 6 metrów. Jętka stanowi element stabilizujący i wspierający całą konstrukcję dachową.

Więźba krokwiowo-jętkowa – mniej popularne rozwiązanie ze względu na wyższą cenę. Stosuje się ją dla dachów o rozpiętości maksymalnie 8,5 metra.

Więźba płatwiowo-kleszczowa – stosowana jest, gdy rozpiętość ścian zewnętrznych budynku nie przekracza 12 metrów.

Planujesz budowę więźby dachowej? Sprawdź nasze drewno konstrukcyjne C24 →

Elementy konstrukcji dachu

Na konstrukcję dachu składa się wiele elementów, których zastosowanie służy określonemu celowi. Poniżej opisujemy wszystkie najważniejsze komponenty:

Belka podwalinowa

To belka w więźbie dachowej, na której opierają się słupy w dachach o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej. Łączy pary leżących naprzeciw siebie krokwi lub płatwi.

Dźwigar

To poziome lub ukośne elementy konstrukcji, które mają za zadanie przenosić obciążenia działające prostopadle do ich osi wzdłużnej na podpory. Zaliczamy do nich drewniane wiązary dachowe, pojedyncze układy prętowe, a także stalowe kratownice i blachownice. Mają zastosowanie przy konstrukcjach dachowych o dużej rozpiętości.

Jętka

Poziomy, drewniany element konstrukcyjny. Belka podtrzymująca krokwie dachu. Znajduje się w górnej części wiązara dachowego i ma za zadanie łączyć krokwie w celu usztywnienia konstrukcji dachu. Jętki występują w wiązarach pełnych i niepełnych. Ich długość nie powinna przekraczać 3,5 metra.

To element ściskany, dzielący krokiew na dwa odcinki. Podczas silnego wiatru równoważy nacisk, przenosząc siłę z jednej krokwi na drugą. Tym samym chroni je przed wygięciem lub rozsunięciem.

Kalenica

Pozioma krawędź na szczycie dachu. Miejsce, w którym stykają się połacie dachowe. Na dachu może znajdować się nie tylko kalenica główna, ale także kalenice narożne, tworzące linię przecięcia skośnych krawędzi dachu.

Kalenica jest bardzo istotna dla prawidłowej wentylacji budynku, gdyż to właśnie przez nią usuwane jest wilgotne powietrze. Aby ochronić pokrycie dachowe przed dostaniem się pod nie deszczu czy zabrudzeń, kalenicę dodatkowo osłania się zabezpieczeniem, nazywanym gąsiorem.

Kleszcze

Deski o grubości 25-35 milimetrów. Poziomy, rozciągany element konstrukcyjny, który z obu stron obejmuje krokwie i słupy. Ich zadaniem jest przenoszenie głównych sił podłużnych i usztywnienie konstrukcji. Kleszcze stosuje się w więźbie płatwiowo-krokwiowej. Ustawiane co cztery krokwie, współtworzą wiązary główne. Zapobiegają rozsuwaniu się krokwi.

Kontrłaty

To drewniane listwy lub deski, mocowane równolegle do krokwi. Pozwalają uzyskać prawidłową wentylację budynku. Razem z łatami tworzą podstawę, na której opiera się pokrycie dachowe.

Kosz

To wklęsła krawędź dachowa, która znajduje się w miejscu przecięcia się dwóch połaci dachu, schodzących się pod kątem rozwartym. Ze względu na duże ryzyko gromadzenia się w koszu pokrywy śnieżnej oraz deszczu, wymaga dodatkowego zabezpieczenia.

Kratownica

Nazywana także dźwigarem kratowym. To sztywna konstrukcja drewniana, stalowa lub żelbetonowa w postaci kraty. Może mieć różne kształty, między innymi trójkąta, rombu, łuku, itp.

Krawężnica

Pełni rolę krokwi montowanej na narożu, czyli wypukłym załamaniu połaci dachowej. Jest montowana jak krokiew koszowa. Może pełnić rolę krokwi ozdobnej.

Krokiew

Krokwie na dach to pochyłe belki w konstrukcji dachu. Razem z łatami i płatwiami stanowią elementy usztywniające konstrukcję budynków. Po zamontowaniu na dachu, można do nich przytwierdzić pokrycie dachowe.

Wymiary krokwi dachowych: tworzące je belki mają minimum 5 centymetrów, a ich przekrój do wykonania więźby dachowej w domu jednorodzinnym wynosi 7×14 centymetrów lub 8×16 centymetrów. Ponadto krokwie należy rozstawiać względem siebie co 80-120 centymetrów.

Kulawka

To krokiew o zmniejszonej długości, która łączy krawężnicę lub krokiew koszową z murłatą. Wykorzystywana jest w standardowych konstrukcjach dachów, ale można ją spotkać także w przypadku dachów czterospadowych i namiotowych.

Miecze

To ukośny element konstrukcyjny, połączony z dwoma innymi na nakładkę lub na czopy. Miecze dachowe zwykle montuje się na powierzchni pionowej, prostopadle do wiązara. Łączy jętkę, kleszcze lub płatew ze słupem, tym samym zmniejszając rozpiętość płatwi oraz usztywniając całą konstrukcję.

Murłata

To belka o kwadratowym przekroju, kotwiczona w murze dla wspierania więźby dachowej. Jej obecność w konstrukcji pozwala na równomierne rozłożenie ciężaru z więźby na ściany budynku, na których jest oparta.

Dowiedz się więcej: Murłaty – wszystko co musisz wiedzieć

Naroże

Naroże to grzbiet dachu, czyli miejsce, w którym pod kątem ostrym spotykają się połacie dachowe. Naroże, podobnie jak kalenice, osłania się gąsiorami w celu zabezpieczenia przed deszczem i śniegiem.

Płatew

To belka łącząca dźwigary w konstrukcji. Poziomy element konstrukcyjny dachu, który spaja go w układzie podłużnym oraz przenosi obciążenia. Montuje się go prostopadle do wiązarów dachowych i opiera na słupach.

Płatew ma za zadanie podpierać krokwie. W zależności od rodzaju konstrukcji dachowej, wyróżniamy płatew stropową, środkową, kalenicową i połaciową.

Strop

To pozioma konstrukcja, oddzielająca od siebie poszczególne kondygnacje budynku. Przenosi obciążenia na pionowe elementy nośne, takie jak ściany i filary. Górna część stropu pełni funkcję podłogi w górnej kondygnacji, zaś dolna jest sufitem w kondygnacji niższej.

Wiatrownica

To deska lub drewniana łata montowana do krokwi ukośnie od spodu przez całą długość połaci dachowej. W ten sposób usztywnia i wzmacnia konstrukcję w układzie podłużnym, a wiązary mogą ze sobą współpracować nawet pod naporem silnego wiatru.

Więźba

To cała konstrukcja, szkielet dachowy, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń dachu oraz jego pokrycie. Rodzaj konstrukcji jest zależny od rozpiętości dachu.

Zastrzał

Długi element konstrukcji, montowany ukośnie w celu usztywnienia więźby dachowej. Łączy strop z tramem lub belką stropową.

Łaty dachowe

Drewniana część o przekroju poprzecznym, przymocowana poziomo do krokwi, w poprzek połaci dachowej. Razem z kontrłatą tworzą podstawę, na której opiera się pokrycie dachu.

Okap

To dolna część pozioma krawędzi dachu, zwykle nieco wysunięta poza elewację budynku. Jej głównym zadaniem jest ochrona ścian przed deszczem spływającym z połaci dachu. Wzdłuż okapów montuje się rynny, które odprowadzają deszczówkę.

Potrzebujesz drewna na dach? U nas znajdziesz wszystko w jednym miejscu

Niezależnie od tego, czy budujesz dom dla siebie, czy prowadzisz inwestycję jako wykonawca – oferujemy kompletny zestaw drewna konstrukcyjnego do budowy dachu:

• Drewno konstrukcyjne C24 – idealne na krokwie i płatwy
• Drewno KVH – do długich belek bez połączeń (do 13 m)
• Łaty dachowe – dostępne w wielu wymiarach (32×50, 40×60, 50×50 mm)
• Deski okapowe – zabezpieczone impregnacją ciśnieniową

Zakupy online: KVH.PL →
Wyceny, projekty i dostawy: SOPEXIM.PL →

Masz projekt więźby? Prześlij go – bezpłatnie przygotujemy wycenę i pomożemy dobrać przekroje. Nasi Specjaliści pomogą Ci w doborze odpowiednich przekrojów i obliczyć ilość materiału.

Najczęściej zadawane pytania o konstrukcję dachu:

Q: Jaki przekrój krokwi wybrać do domu jednorodzinnego? A: Do domów o rozpiętości do 6m standardowo stosuje się krokwie 7×14 cm lub 8×16 cm z drewna C24. Rozstaw krokwi powinien wynosić 80-120 cm. Zobacz dostępne wymiary →

Q: Czy mogę samodzielnie zaprojektować więźbę dachową? A: Konstrukcja więźby dachowej wymaga obliczeń statycznych i powinna być wykonana przez konstruktora. Niewłaściwie zaprojektowana więźba może być niebezpieczna dla użytkowników budynku.

Q: Jakie drewno najlepiej sprawdzi się na łaty dachowe? A: Na łaty dachowe najczęściej używa się drewna sosnowego lub świerkowego klasy C24. Popularne wymiary to 32×50 mm lub 40×60 mm, w zależności od rodzaju pokrycia.

Q: Ile kosztuje drewno na więźbę dachową do domu 120m²? A: Koszt zależy od projektu dachu, ale orientacyjnie na więźbę tradycyjną potrzeba 8-12 m³ drewna konstrukcyjnego. Wyślij swój projekt – wycenimy bezpłatnie →

Q: Czy drewno na więźbę musi być impregnowane? A: Drewno na więźbę dachową nie wymaga impregnacji, jeśli jest odpowiednio zabezpieczone przed wilgocią (paroizolacja, wentylacja). Impregnacji wymagają elementy narażone na kontakt z wilgocią, jak łaty czy deski okapowe.